Oorsprong / betekenis van Serné(e)

De oorsprong van de achternaam Serné(e)

In de Nederlandse Familienamen Databank is de volgende informatie te vinden:

  • Cernay, var. Cernaix, Cerné – nom de localité d’origine, assez répandu, particulièrement dans la région septentrionale de la France (Calvados, Doubs, Eure-et-Loire, Marne, Vienne, Yvelines). Ce toponyme est un nom de domaine gallo-romain, formé du nom d’homme latin Cernus, forme contractée de Cerenus ou de Serenus > Sernus + le suffix -acum [Morlet-1991].
  • De oudste bekende naamgenoot is Guy de Serne, Middelburg 1585 [Informant: Michel Serné te IJmuiden (michel@serne.com), 25-1-2000].
  • Serné: Wellicht uit Fr. Charnet, dim. van charme `haagbeuk’. Of uit Cheronnet, dim. van cheron, carron `voerman’. (zie onderaan deze pagina voor meer info)

Serenedus

Dictionaire étymologique ou Origines de la langue françoise (1694)

Vertaling (met hulp van Google translate): Serenedus, S(int) Serné, eenzame wijze (Sylvia) in de buurt van Sablé (Sablolium) in Anjou; broer van S(int) Selering.


P.J. Meertens

P.J. Meertens heeft in 1941 in zijn boek De betekenis van de Nederlandse familienamen iets geschreven over de familienaam Serné:

Naast de Duitsers hebben vooral ook de Fransen een groot aandeel gehad in onze bevolking. Tijdens de godsdienstige twisten van de zestiende eeuw en later bij de opheffing van het edict van Nantes, in 1685, zijn tienduizenden Fransen naar de Noordelijke Nederlanden uitgeweken, in de zestiende eeuw vooral naar Holland en Zeeland, in 1685 vooral naar Zeeuws-Vlaanderen en naar steden als Leiden en Haarlem, waar de veelal uit La Rochelle en omgeving afkomstige Protestantse lakenwevers door de lakennering werden aangetrokken.

Van de oudere emigranten stammen o.a. de Zeeuwse boerenfamilies Baljé (bailli = baljuw), Buteyn (butin = oogst, rijkdom), Caljouw (caillou = kei), Cevaal (cheval = paard), Labruyère (bruyère = heide), Oreel (oreille = oor), Passenier en Pattenier (patineur? = schaatsenrijder) af, van de in 1685 ingekomen Fransen de Zeeuwsvlaamse families le Bleu, Bourdrez, Brevet, Calon, Cappon, le Cointre, Dusarduijn (du Jardin = van den Tuin), Frelier, Hennequin, Lucieer (l’huissier? = de deurwaarder), Luteijn (lutin = kabouter, guit), de Luyster, Midavaine (avoine = haver), Pattist (pâtis = weide).

In Leiden treft men namen aan als Goedeljee (godaillier = drinker), Batteljee (batelier = schipper), Bleuzé, Brussé en Brussee, Chaudron (chaudron = ketel), Dersjant (d’argent?) Labree, Lacourt, Ladage, Ladan, Lafeber, Parmentier, du Pré, le Poole, de Ru, Sjardijn, Tobé, in Haarlem Boeré en Boeree, Busé, Cassée, Coté, Daudeij, Misset, Pollé, Serné enz. Vele van deze zijn tot onherkenbaar wordens verbasterd, en het blijft onmogelijk hun betekenis te vinden zolang men hun oorspronkelijke vorm niet kent.

bron: P.J. Meertens, De betekenis van de Nederlandse familienamen; A. Rutgers, Naarden 1941



Woordenboek van de Familienamen in Zeeland

Historisch taalkundige Dr Frans Debrabandere heeft het Meertens Instituut zijn ongepubliceerde Woordenboek van de Familienamen in Zeeland (jr. 2009) aangeboden. Het manuscript is (met dank aan de auteur) via de website van het Netwerk Naamkunde als pdf-bestand te raadplegen. De filoloog Frans Debrabandere is een erkend specialist op het gebied van de Zeeuwse en Vlaamse dialecten. Hij is de auteur van diverse woordenboeken en naamkundige overzichtswerken.
In het Woordenboek van de Familienamen in Zeeland staat over de achternaam Serné het volgende:

Serné: Wellicht uit Fr. Charnet, dim. van charme ‘haagbeuk’. Of uit Cheronnet, dim. van cheron, carron ‘voerman’.

dim. = Diminutief, verkleinvorm.


Is er een relatie met de hugenoten ?
Om bovenstaande vraag te kunnen beantwoorden is het nodig de gegevens van de oudst bekende naamgenoot te analyseren. Deze oudste naamgenoot is Guy de Serne.

Er is een Fichier du Refuge, waarin vele duizenden persoonsgegevens van Walen en Hugenoten uit Nederland en andere refugelanden, zijn verzameld. Dit archief is te raadplegen bij het Centraal Bureau voor Genealogie

In het ‘Fichier du Refuge’ staat de volgende vermelding:

GuyDeSerne1585
baptisé le 26 may 1585 à Middelburg, de Serne, Guy fils de Guy et de …..

Navraag bij de Nederlandse Hugenoten Stichting leert dat er twee Franstalige vluchtelingen stromen zijn geweest aan het eind van de 16e eeuw. De eerste waren de Walen, uit de Zuidelijke Nederlanden, gevlucht voor Philips II en dan met name voor de Hertog van Alva.

De latere tweede stroom waren de Hugenoten. Deze Hugenoten waren protestanten die op de vlucht waren voor hun katholieke Franse Koning. Eind 16e eeuw kwamen voornamelijke Waalse refugié’s naar de Noordelijke Nederlanden.

Middelburg was de eerste plaats in de Noordelijke Nederlanden met een Waalse Kerk (1574), als Guy de Serne inderdaad een Waalse Refugié was, is het niet vreemd dat hij naar bijvoorbeeld Middelburg ging.
Middelburg is ook niet ver gelegen van Antwerpen. Deze plaats “viel” in 1585 (!) voor de Hertog van Alva.

Is Guy een huursoldaat?
Onderstaande e-mail ontving ik van Henri Serné op 5 oktober 2003

Geachte Michel Serné,

zoals ik al eens eerder tegen een stamboomvorsend familielid opgemerkt heb, lijkt mij, mede ook gelet op het eerste moment van vermelding, veel meer voor de hand liggend dat de vader van Guy hier niet als vluchteling belandde, maar als huursoldaat in het Spaanse leger van Alva.
Deze generaal moest namelijk om de Nederlanden te bereiken langs het vijandelijke Frankrijk trekken, en bekend is dat veel Elzassers dienst namen in zijn leger. Ik zet dus in op Cernay (vlakbij Thann), en… op een soldaat wiens “moraal” door al het wel en wee op de veldtocht daarna dusdanig gezonken was, dat hij droste en, waar de mogelijkheid om naar de eigen streek terug te keren door de oorlogsomstandigheden onmogelijk geworden waren, zich met een aanminnige Zeeuwse in de echt liet verbinden.

Hartelijke groet,
Henri Serné, historicus.



Serné of Cernay ?

Los van de mogelijkheid dat Guy de Serne een Waalse Refugié was, is het wel heel waarschijnlijk dat hij uit Frankrijk kwam. Het is goed mogelijk dat zijn naam kan betekenen (in het Nederlands) Guy, afkomstig uit Serne.

Onze voorouders schreven namen bijna altijd fonetisch op. Serne zou dus ook heel goed Cernay kunnen zijn geweest.

Deze redenatie is wat kort door de bocht en er zit tevens een addertje onder het gras. Op dit moment bestaan er in (Noord) Frankrijk 10 plaatsjes met de naam Cernay.