Mattheus Serné (1772 – ?)

Zeevarend gezin
Mattheus Serné werd geboren op 1 december 1772 in Haarlem. Hij is het jongste kind uit een gezin van 12 kinderen. Zijn vader heette Hendrik en zijn moeder Sara Thomasz van Brederode. Mattheus kwam uit een gezin waarvan de jongens bijna allemaal zijn gaan varen. Zijn broers Thomas, Hendrik en Jacob waren in dienst van de VOC gegaan. Ze zijn alle drie op jonge leeftijd in Azië overleden. Alleen de oudste broer Pieter bleef in Haarlem. Gelukkig want deze broer Pieter is één van mijn directe voorouders.

Mattheus in dienst bij de Marine
Mattheus is niet in dienst gegaan bij de VOC, maar heeft zich aangemonsterd bij de marine. In die tijd was dat de Bataafse marine, die dus aan de kant van Napoleon vocht.  We weten dit, omdat hij aanwezig was bij een bijzonder militair incident tussen de Bataafse vloot en de Britse vloot op 30 augustus 1799. Dit incident is de geschiedenis ingegaan als het Vlieter-incident.

Op 30 augustus 1799 was de overgave van een Nederlands eskader aan de Britse vloot, zonder dat er ook maar een enkel schot gelost werd. Het incident vond plaats in de Vlieter, een vaargeul in de Waddenzee, tijdens de Brits-Russische inval in Noord-Holland. Vandaar de naam Vlieter incident.

De capitulatie was de genadeslag voor de Nederlandse vloot, die daarna geen verdere rol van betekenis meer zou spelen in de Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen. De bevelhebber van het eskader, viceadmiraal Samuel Story, zou later uit Nederland verbannen worden.

Mattheus was als matroos aan boord van het linieschip ¨Leyden¨ dat onder leiding stond van Van Braam. De hele vloot werd door de Engelsen krijgsgevangen gemaakt. De bemanningen werden gevangen gezet in het eerste krijgsgevangenkamp ter wereld, genaamd Norman Cross.

Mattheus als krijgsgevangene
In Norman Cross is bijgehouden wie allemaal werden binnengebracht. Op één van deze lijsten staat ook Mattheus Serne vermeld. Volgens deze gegeven is hij 20 jaar oud (in werkelijkheid zou dit 27 moeten zijn geweest), Hij had bruin haar en bruine ogen en was 5 ft 13/4 inch lang (is circa 1,56 meter). Hij had een litteken bij zijn rechteroog. Aangetekend word, dat Mattheus in 1801 (waarschijnlijk 23 januari) is vrijgelaten, omdat hij zich aanmeldde bij de Prins van Oranje. De Prins was uiteraard een tegenstander van Napoleon en stond dus ook aan Engelse zijde.

Hoe zijn verdere militaire loopbaan verliep is nog niet bekend.

Inschrijving van Mattheus Serné in het krijgsgevangenenkamp Norman Cross

 

 

 

 

 

 

Mattheus Serné (ca. 1719 – 1783)

de vader van Pieter Julius Serné 

Mattheus Serné is geboren omstreeks 1719 in Haarlem, zoon van Pieter Abrahamsz Serne en Neeltje Anthonis van der Steen. Hij is gedoopt in op 12 november 1744 in Haarlem, nadat eerst zijn doop op 7 november 1743 werd uitgesteld.

bron: Verenigde Doopsgezinde Gemeente van Haarlem, inv. nr. 1582, Resolutieboek Peuzelaarsteeg, pagina 28

“Uitgesteld [doop van] Mattheus Zerne, zoon van Pieter Abrahamz Zerne uit ’t Rotte Gat.”

bron: Verenigde Doopsgezinde Gemeente van Haarlem, inv. nr. 1582, Resolutieboek Peuzelaarsteeg, pagina 34

“Mattheus Serné in de Hellebreeken Steeg”

bron: DTB Haarlem, ondertrouw 22 maart 1744 (Ned. Geref.)

bron: DTB Haarlem, ondertrouw 22 maart 1744 (Ned. Geref.)

 

Huwelijk met Maria van der Werf
Mattheus trouwde, ongeveer 25 jaar oud, op 06-04-1744 in Haarlem met Maria van der Werf (Jongedame van Amsterdam), ongeveer 31 jaar oud, nadat zij op 22-03-1744 in Haarlem in ondertrouw zijn gegaan. Bij het kerkelijk huwelijk van Matteus en Maria waren de volgende getuige aanwezig: Pieter Serne [waarschijnlijk de vader van de bruidegom] en Jacob Radbadus. Op het moment van hun huwelijk woonde Mattheus in ’t Rottegat en Maria in de Kleine Houtstraat in Haarlem. Maria is geboren omstreeks 1713 in Amsterdam.

Maria is overleden op 28-12-1769 in Vadstena (Zweden), ongeveer 56 jaar oud. Zij is begraven op 05-01-1770 in Vadstena (Zweden).

“1769 ap. (…) de huysvrouw van den gaarnwever Serne, gestorven in Wadstena aan de kreeft.”
[bron: bron: DTB Stockholm: Holländsk Reformerta]

DTB Stockholm

Op 4 november 1755 staat in een vergaderverslag van de Verenigde Doopsgezinde Gemeente van Haarlem het volgende vermeld:

“Ingebragt dat Mattheus Serné zig aan veele blijken van valsche en onrechtvaardige behandelingen heeft schuldig gemaakt. De zaak van M. Serné is tot aanstaande Paasch uitgesteld op ingekomen bericht dat hij zig tans uitlandig bevind. Waar op geresolveert is, hem, tans te Amsterdam woonende door een brief te verzoeken, aanstaande donderdag in de kamer te komen of dat anders zijn zaak in de eerstkomende broederhandeling zal gebragt worden.”

Mattheus was van beroep zijdewever.
De zijdeweverij groeide in Holland dankzij de oorlogen die Frankrijk voerde met zijn buurlanden aan het eind van de zeventiende eeuw. Frankrijk was tot 1675 de belangrijkste producent van zijdestoffen in Europa. Door de oorlogen die Frankrijk voerde verloor het land een groot deel van zijn afzetmarkt. De Hollandse steden, Amsterdam en Haarlem wisten hiervan te profiteren en de zijdenijverheid groeide. Belangrijke nieuwe afzetmarkten waren het Oostzeegebied en het Duitse Rijk. In de eerste helft van de achttiende eeuw was de Haarlemse zijdenijverheid de grootste economische industrie. Rond 1715 waren er in Haarlem ongeveer 3800 getouwen in bedrijf, deze boden werk aan 10.000 inwoners van Haarlem. Vanaf 1740 ging het bergafwaarts met de Haarlemse zijde-industrie. Van bijna 4000 getouwen in het begin van de achttiende eeuw daalde dit aantal naar 900 in het jaar 1753, dit betekende ongeveer een verlies van 7500 arbeidsplaatsen. Een aantal factoren waren de oorzaak van deze afname. We zagen al dat de zijdenijverheid opkwam omdat er nieuwe afzetgebieden kwamen voor Haarlem zoals Oostzeegebied en het Duitse Rijk. In de achttiende eeuw begonnen landen in Europa hun eigen nijverheid te stimuleren door de grenzen te sluiten voor buitenlandse producten. Voor Haarlem waren vooral de maatregelen die de Pruisische koning Frederik II invoerde van belang. Deze maatregelen bestonden uit verschillende tariefbarrière die vanaf 1713 werden ingevoerd in Berlijn en Krefeld. De tariefbarrières golden voor zijden en half zijden stoffen en waren bedoeld om de eigen zijde-industrie te stimuleren. Dit voorbeeld van de Pruisische koning werd door andere landen al snel nagevolgd. De koningen van Zweden en Denemarken, de Duitse keizer en de Russische tsaar voerde ook maatregelen in tegen de import van zijde uit andere landen. Hierdoor werd de afzetmarkt voor Haarlem steeds kleiner en verdween de zijdenijverheid in Haarlem bijna geheel aan het eind van de achttiende eeuw.
[bron: De onrusten in Haarlem,1747-1751, Onderzoeksseminar III, Wilbert Koopman (2010)]

Vertrek naar Stockholm (ca. 1756)
Mattheus vertrekt met zijn gezin naar Zweden rond het jaar 1755. In Zweedse bronnen is te lezen dat Matteus Serne uit Holland, drie jaar na de oprichting van de damastfabriek in het kasteel van Vadstena, is gevraagd te komen helpen.

In een Zweeds boek over deze damastfabriek staat een foto van een staal van geweven kant door Matteus Serné. Zie de afbeelding hieronder.

Prover på vävd spets, bifogade M. Sent/is ansökan 1766.

Prover på vävd spets, bifogade M. Sernés ansökan 1766.


Mattheus’ tweede huwelijk met Gertrud Westergren (1780)
Mattheus trouwde, na het overlijden van zijn eerste vrouw Maria in 1769, ongeveer 61 jaar oud, op 16-06-1780 in Stockholm (Zweden) met Gertrud Westergren getrouwd. Gertrud is ongeveer 38 jaar en is dus geboren omstreeks 1742. Ze zijn op 07-06-1780 in Stockholm (Zweden) in ondertrouw gegaan.

Mattheus en Maria krijgen samen tenminste twee kinderen:

  1. Jacobina Louisa Serné, geboren omstreeks 1746. Zij is gedoopt op 11-05-1761 in Stockholm (Zweden).

    DTB Stockholm


    03-10-1765
    Na voorafgaand onderzoek in de voornaemsten gronden van onze gesuiverde religie, is in de tegenwoordigheid van 2 broeders ouderlingen en een diaken de 3 october tot lidmaed aangenomen de Jonge Juffrouw Jacobina Louisa Serné voor 4 jaeren gedoopt dog niet lezen kunnende na verder onderwezen
    Emanuel Wasmuht

    Jacobina is overleden op 09-12-1798 in Stockholm (Zweden), ongeveer 52 jaar oud. Zij is begraven op 15-12-1798 in Stockholm (Zweden).

    DTB Stockholm

     

  2. Pieter Julius Serné, geboren omstreeks 1746 in Haarlem. Hij is gedoopt op 11-05-1761 in Stockholm (Zweden).

Kind van Mattheus en Gertrud:

  1. Johan Matthias Serné, geboren op 23-06-1782 in Stockholm (Zweden). Hij is gedoopt op 25-06-1782 in Stockholm (Zweden). Er zijn geen gegevens bekend over zijn overlijden. Johan verliest al wel op zeer jonge leeftijd zijn vader.

    DTB Stockholm

Mattheus overlijd 20 januari 1783 op 64-jarige leeftijd in Stockholm.

DTB Stockholm

Ik heb voor dit artikel diverse bronnen gebruikt. Indien u deze wilt weten stuur mij dan s.v.p. een e-mail.